Eski bir kelimedir, bugün pek kullanılmaz. Toplum yaşamında ve düzeninde gereklidir aslında. Eski Türkiye’de sık sık uygulanırdı. Önemli bir sivil tepkiydi. Herkesin korktuğu, çekindiği bir tepki. Peki ne zaman takbih ederdi toplum?
Mesela diyelim ki bir memur rüşvet mi aldı? Takbih edilirdi. Bir eş diğerini aldattı mı? Takbih edilirdi? Mahallede cenaze varken evde televizyon mu açıldı? Takbih edilirdi? Bir zengin yoksulun yanında malıyla mı övündü? Takbih edilirdi. Birisi borç alıp da ödemedi mi? Takbih edilirdi? Siyasetçi kamu malını hortumladı mı? Takbih edilirdi. Birinin yalan söylediği ortaya mı çıktı? Takbih edilirdi. Ticarette namussuzluk mu yapıldı? Takbih edilirdi. Hakim hediye mi kabul etti? Takbih edilirdi. Bir kişi başka bir kişiye haksızlık mı etti? Takbih edilirdi.
Toplum takbih etmeyi görev bilirdi? Takbih edilen acı çeker ve utanırdı. Gelgelelim toplum pek çok reefleksi gibi takbih etmeyi de kaybetti. Kimbilir belki hepimiz artık bir kötülüğün ortağıyız, kimimiz büyük ortak kimimiz küçük ortak. Belki o yüzden bıraktık takbih etmeyi. Hadi şimdi sorun Google amcaya; Takbih etmek ne demek?
